نانهای رژیمی
نانهاي رژيمي بر دو دستهاند: رژيمي- غذايي و رژيمي – درماني. برخي از نانهاي رژيمي به دليل داشتن خواص درماني، رژيمي محسوب ميشوند و برخي ديگر حاوي مقداري سبوس و درصد كمي نمك هستند كه به دليل داشتن فيبر بالا، خاصيت رژيمي دارند.
از انواع نانهاي رژيمي ميتوان به نانهای حجیم یا نازک و تردی که حاوی سبوس یا دانههایی چون کنجد، شاهدانه، زیره، مغز آفتابگردان، جو، چاودار یا برخی سبزیجات خشک هستند، اشاره داشت. نانهایی که حاوی جو یا شوید باشند از افزایش کلسترول و چربی خون جلوگیری ميكنند. نانهایی هم که حاوی مغز تخمه آفتابگردان، کنجد یا شاهدانه باشد به دلیل وجود ویتامینها و اسیدهای چرب ضروری برای کودکان در حال رشد، افراد لاغر و یا مبتلایان به سوءتغذیه مفید ميباشند. علاوه بر این نانهایی كه از آرد سیبزمینی تهیه ميشوند برای مبتلایان به سلیاک مفید است. افراد مبتلا به این بيماري به گلوتن موجود در دانه گندم حساسيت دارند لذا جهت تهيه نان از آرد سيب زميني استفاده ميشود.
نانهاي رژيمي بایستي زیر نظر متخصصان تغذیه و طبق یک فرمولاسیون استاندارد تهیه شود؛ مثلاً اکثر نانهای جو که این روزها به عنوان نان رژیمی شناخته شده از درصد زیادی آرد گندم معمولی، روغن و شیره مالت تهیه شده است. بنابراین بسياري از نانهاي جوی رژیمی موجود در بازار سرشار از کالری بوده و میتوانند سبب اضافه وزن یا چاقی گردند.
ارزش غذائي فيبر: رمز اصلي ارزش غذائي بالا در نانهاي رژيمي، وجود مقادير بالاي فيبر در تركيب آنها ميباشد. فيبرها به دو صورت محلول و نامحلول در رژيم غذايي وجود دارند. فراوانترين اجزاي فيبرهاي محلول در جو تركيباتي به نام بتا گلوكان هستندكه الياف صمغي قابل حل در آب ميباشند. سبوس غنيترين منبع غذايي فيبر و الياف گياهي محسوب ميشود. به دليل بالا بودن سبوس در فرمولاسيون نانهاي رژيمي، سيري زودرس حادث ميشود. سبوس از طريق طولاني كردن مدت جويدن نان باعث افزايش ترشح بزاق شده همچنین با افزایش حجم منجر به پر شدن معده و احساس سيري زودرس ميشود و از بروز چاقي جلوگيري ميكند. در واقع رژيمي بودن اين نانها بر همين اساس استوار است.
پايش بهداشتي: توليدكنندگان نانهاي حجيم و نيمهحجيم و مسطح كه محصولات خود را به صورت بستهبندي در سطح شهر توزيع ميكنند موظف به دريافت پروانه ساخت از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ميباشند كه با ارائه فرمولاسيون توليد و تائيد آن از طرف این وزارتخانه، مجوز مربوطه را اخذ مينمايند و شماره مربوطه تحت عنوان پروانه ساخت بر روي بستهبندي محصول درج ميگردد كه اين امر شامل نانهاي رژيمي نيز ميباشد. پايش بهداشتي محصولات توسط بازرسين وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مراكز عرضه صورت ميگيرد. بازرسين بهداشتي با نمونهبرداري محصولات در مراكز عرضه و انتقال آن به آزمايشگاههاي مركزي وزارتخانه، شاخصهای بهداشتي و ... را مورد بررسي قرار ميدهند.
يكي از نگرانيهاي موجود بين افراد جامعه مسأله افزايش وزن، افزايش چربي خون و فشار خون بالا است. لذا افراد درصدد اصلاح تغذيه خود هستند تا سلامتي خود را تضمين نمايند. از آنجاييكه نان قوت غالب مردم محسوب ميشود و در سبد غذايي افراد نقش مهمي را ايفاء ميكند، از این رو ضروری است استفاده از نانهاي رژيمي در بين افراد جامعه معمول شود. نانهاي تيره و رژيمي به دليل فيبر بالا، ارزش غذايي بالاتري نسبت به نانهاي سفيد دارند. با توجه به آگاهی روزافزون جامعه نسبت به اهمیت تغذیه صحیح، در صورتیکه در تولید نانهای رژیمی، استانداردهای بهداشتی و تغذیهای لازم به کار گرفته شده و فرمولاسیون آن مورد تائید قرار گیرد؛ این نان میتواند از جایگاه مناسبی در بازار مصرف برخوردار شود. لذا میتوان با فرهنگسازي و اطلاعرساني در سطح جامعه از یک سو و اعمال نظارتهای بهداشتی از سوی دیگر، تولید و مصرف نانهای رژیمی را توسعه داد.
