شرايط فني - بهداشتي واحدهای توليد نان

منظور از شرايط فني، شرايطي است كه وجود آنها جهت توليد نان با ويژگيهاي لازم، ضروري بوده و شرايط بهداشتي نیز شرايطي است كه وجود آنها جهت توليد نان سالم و بدون آلودگي ضروري است. ساختمان، وسایل و تجهیزات و کارکنان کارگاههای تولید نان، بایستی واجد این شرایط باشند.
1. شرايط فني - بهداشتي ساختمان
- محل نانوائي بايد با نظر مقامات ذيصلاح در محلهائي احداث گردد كه دور از آلودگي و تأثير گرد و غبار، بو و ساير مواد آلوده كننده باشد و از نظر ايجاد سروصدا، انتقال حرارت و آلودگي هوا مزاحمتي براي ساكنان مجاور فراهم نكند.
- ساختمان نانوائي بايد طوري بنا شود كه به سهولت قابل نظافت كردن باشد به عبارت ديگر سطوح آن صاف، ساده و محل تقاطع سطوح پخ (بدون زاويه تند) باشد. بنا در كليه قسمتها (كف و ديوارها) بايد از مصالحي ساخته شده باشند كه از نفوذ موش به داخل آن جلوگيري شود.
- فضاي كار: حداقل مساحت زيربناي كارگاههاي توليد نان ماشيني، 100 متر مربع و براي نانهاي سنتي، 60 متر مربع است. فضاي كار بايد در حدي باشد كه امکان انجام كليه امور بطور مطلوب فراهم باشد. ضمناً جداسازي آن در مواقع ضروري امكانپذير باشد.
- رنگ ديوارها و سقف نانوائي بايستي روشن و در صورت امكان سفيد باشد.
- كف در تمامي سطح نانوائي بايد از جنس قابل شست و شو - غير قابل نفوذ، غيرلغزنده، بدون درز، شكاف و فرورفتگي بوده و جنس آن طوري باشد كه در اثر تردد، گرد و غبار ايجاد نشود. ضمنأ از شيب لازم به طرف فاضلاب برخوردار باشد. كف محل توليد نان و سرويسهاي بهداشتي بايد مجهز به كفشوي باشد.
- ديوارها و سقف بايد صاف، بدون درز و شكاف، تبله و پوسته بوده و نظافت آنها آسان باشد.
- درها و پنجرهها بايد طوري طراحي شده باشد كه سبب تجمع مواد خارجي نشده و از جنس قابل شست و شو و مقاوم در برابر نظافت كردن مكرر بوده، ترجيحاً صاف، عاري از درز و شيار باشند. پنجرهها حتماً مجهز به تورهاي سيمي به منظور جلوگيري از ورود حشرات بوده و به سهولت قابل باز و بسته شدن باشند.
- بايد سعي شود كه مصالح بكار رفته در اطراف تنور پخت طوري باشد كه از انتقال حرارت به اماكن مجاور جلوگيري شود.
- نانوائي بايد حتماً مجهز به سيستم فاضلاب باشد تا امكان شست و شوي به راحتي فراهم باشد. قطر مجاري فاضلاب طوري باشد كه عبور مواد زائد براحتي صورت گيرد. ضمناً فاضلاب مجهز به پنجره مشبك و شترگلو باشد.
- وجود مخزن ذخيره سوخت مورد استفاده نانوائي به استثناء مواردي كه از شبكه گاز شهري استفاده ميشود ضروري است.
- كارگاه نانوائي بايد داراي سرويس كامل بهداشتي باشد.
- كارگاه نانوائي بايد مجهز به يك انبار براي مواد اوليه (آرد و غيره) متناسب با حجم توليد (حداقل يك هفته) باشد. انبار بايد حتيالامكان نزديك در ورودي و دور از توالت و دستشوئي بنا شود. بهتر است كه انبار داراي دو در باشد، يكي در خارج كارگاه براي ورود مواد اوليه و ديگري داخل كارگاه براي مصرف. انبار مواد اوليه بايد قابل نظافت كردن بوده و مرطوب نباشد و مصالح بكار رفته در آن با ساير قسمتهاي ساختمان نانوايي مطابقت داشته باشد.
- محل توليد نان در نانوائي بايد حداقل، 220 لوكس معادل 20 فوت كندل و ساير قسمتها حداقل 110 لوكس روشنائي داشته باشد ولي كارگاه نانوائي بايد طوري بنا شود كه تا جاي ممكن در روز نياز به استفاده از نور مصنوعي نباشد. بديهي است نور طبيعي يا مصنوعي نبايد سبب ناراحتي چشم كاركنان گردد.
- تهويه ساختمان نانوائي بايد طوري بنا شود كه تهويه لازم در آن بطور طبيعي صورت گيرد. در غير اين صورت لازم است كه مجهز به وسايل تهويه باشد.
- نانوائي بايد حتيالامكان از سوخت سبك استفاده كند. ضمناً دستگاههاي سوختي كاملاً تنظيم بوده بطوري كه عمل احتراق تا حد ممكن، كامل صورت گرفته و از ايجاد دوده و آلوده كردن هوا جلوگيري كند. در هر صورت نانوائي بايد مجهز به دودكش باشد. ارتفاع دودكش بايد از ارتفاع سقف ساختمانهاي مجاور بلندتر باشد. در غير اين صورت از اطاقكهاي دودگير استفاده شود.
2. شرايط فني - بهداشتي وسايل و تجهيزات
حداقل وسايل و تجهيزات مورد استفاده در كارگاههاي نانوایی عبارتست از دستگاه خميرگير و تغار، ميز كار و پيشخوان، پارو، روپوش و كلاه، كفش، پالت، لامپهاي روشنائي، وسايل ايمني (وسايل اطفاء حريق و جعبه كمكهاي اوليه)، زبالهدان درپوشدار، شيرآب و در مورد كارگاههاي نان ماشيني مضافاً، دستگاه خميرگير مكانيكي، تقسيمكننده خمير، قالب، سيني، واگن، گرمخانه و فر.
- وسايل تهيه خمير و ساير وسايلي كه در تماس با خمير هستند بايد سالم، بيعيب و از جنس قابل شستشو و زنگنزن و يا داراي پوشش زنگنزن باشند تا تغيير نامطلوبي در كيفيت نان بوجود نيايد.
- جنس ميز كار و پيشخوان ميتواند از چوب يا روكش قابل شست و شو - فلز زنگنزن يا سراميك و سنگ باشد (روكش از جنس فلز زنگنزن براي ميزها ارجح است).
- كفشهاي مورد استفاده در محيط كارگاه بايد تميز و قابل شست و شو بوده و صرفاً در محيط كار مورد استفاده قرار گيرند. ضمناً جهت ورود به انبار و دستشوئي بايد از كفشهاي جداگانه استفاده شود.
- روپوش و كلاه مورد استفاده كاركنان بايد حتماً تميز و داراي رنگ روشن (ترجيحاً سفيد) باشد.
- لامپهاي روشنائي بايد داراي پوشش محافظ به منظور جلوگيري از ريختن خردههاي شكسته شده لامپ و يا حشراتي كه در نتيجه حرارت آن ميميرند به محوطه كارگاه باشد.
- پالتهائي كه در انبار جهت چيدن كيسههاي آرد بكار ميروند بايد از جنس مناسب نظير چوب، پلاستيك يا فلز به ابعاد مناسب انبار باشند.
- وسايل اطفاء حريق - از وسايل ايمني مانند كپسولهاي گازي يا مولد كف و يا پودرهاي ضد حريق مناسب ميتوان استفاده كرد. جعبه كمكهاي اوليه بايد حتماً داراي داروها و وسايل اوليه جلوگيري از توسعه سوختگي و بريدگي باشد.
- پارو بايد چوبي، سبك و ابعاد آن متناسب با ابعاد تنور، همچنين نان مورد نظر باشد.
- زبالهدان به تعداد كافي، قابل حمل و شست و شو و داراي درپوش ضروري است.
- براي مصارف توليدي – آشاميدني، همچنين شست و شو و نظافت، وجود شيرهاي آب جداگانه لازم است. بهتر است يك شير آب در بالاي دستگاه خميرگير تعبيه گردد.
- وجود ظرفشوئي در كارگاهها ضروري است.
3 . شرايط فني - بهداشتي كاركنان
- كاركنان و اشخاصي كه در كارگاههاي نانوائي كار ميكنند بايد افرادي سالم و تندرست بوده و داراي كارت معاينه پزشكي با تشخيص مقامات بهداشتي باشند.
- كاركنان مبتلا و مشكوك به بيماريهاي واگيردار ـ زخمهاي عفونی، پوستي و بيماريهاي رودهاي، تا بهبودي كامل و تجويز مقامات بهداشتي نبايد در محل حضور داشته باشند.
كليه كاركنان كارگاههاي نانوائي ملزم به رعايت موارد زير هستند.
- كوتاهي ناخن دست و موي سر و صورت،
- شست و شوي دست و صورت با آب و صابون و خشك كردن آن با حوله اختصاصي،
- پوشيدن كفش مخصوص كارگاه و روپوش و كلاه،
- عدم خوردن، آشاميدن و تدخين در حين كار،
- عدم استفاده از وسايل زينتي در دست مانند انگشتر (در مورد افرادي كه مستقيماً با خمير سر و كار دارند).
روشهاي عمومي بهداشتي
- وسايل و ظروف مورد استفاده بايد به موقع و در صورت ضرورت در پايان كار روزانه، شسته و تميز شده و حتيالمقدور روي آنها پوشانده شود.
- در هنگام عمل آمدن خمير در ظرف خميرگير، بايد روي آن پوشانده گردد.
- عرضه نان در روزنامه و يا كاغذهاي مستعمل و نظاير آن مجاز نميباشد.
- كاركناني كه مستقيماً در تهيه خمير يا چانه نان دخالت دارند نبايد در امر فروش دخالت كنند.
- شست و شوي دستها پس از هر بار آلوده شدن آنها الزامي است. بهتر است كاركنان قبل از شروع و پس از پايان كار روزانه استحمام نمايند.
- در صورتي كه ذخيره آرد انبار بيش از يك ماه است به ترتيب تاريخ ورود از كيسههاي آرد استفاده شود.